چرا باید «کمال عقل» را از خداوند بخواهیم + فیلم

اسلام دین اعتدال است و پیامبر اسلام(ص) برای احیای مکارم اخلاقی مبعوث شده اند. پس چرا شاهد تندروی ها، کندروی ها و رفتارهای ضد اخلاقی و حتی ضد انسانی به نام دین اسلام در جامعه هستیم و هر کس با برداشتی از دین، دیگران را به بی دینی متهم می کند؟ چگونه می توان به اصل اسلام و دستورات اسلامی دست یافت و مسلمانی مؤمن و متعادل شد؟

برای دست یافتن به پاسخ این سؤال ها، مسعود اسماعیلی، پژوهشگر حوزه تربیت دینی ، کتابی با عنوان « مؤمن متعادل و تربیت متعادل» را به رشته تحریر درآورده است و طی درس گفتارهایی، با محور قرار دادن مطالب این کتاب، تشریح می کند که چگونه می توان مؤمنی متعادل، همان طور که اسلام ناب محمدی مدنظر دارد، بود.

در ادامه، قسمت پانزدهم این مجموعه با موضوع «کمال عقل» را با هم می بینیم و می خوانیم.

در ادامه درس گفتارهای «مومن متعادل، تربیت متعادل» به عقل شناسی رسیدیم. اما عقل چیست؟ عقل نوری در وجود ماست که حق و باطل را مشخص می کند. تمام عقول عالم، همه انسان ها می گویند مهربانی، گذشت و فداکاری خوب است و همه می گویند ظلم بد است. وقتی صدام را در دادگاه محاکمه می کردند می گفت: من انتظار دارم عدالت در مورد من اجرا شود. آنهایی که صدام را می شناسند می دانند که شاید هیچ روزی در زندگی این فرد نبود که ظلم نکرده باشد اما او هم زیبایی عدالت را درک و انتظار اجرای عدالت در حق خود را داشت.

همه عدالت و انصاف را خوب می دانند. اگر کسی به شما بگوید که قدر خودت را بدان، قدر سلامتی خود را بدان، نمی گویید خوبی و مفید بودن این توصیه ها را به من ثابت کن. خوب بودن این اقدام ها حکم عقل است.

اگر کسی بگوید از عمرت بهره درست ببر و به والدینت احترام بگذار، فقط تذکر است. بر همین اساس است که قرآن تذکر می دهد و می فرماید: «وَ بالْوالِدَیْنِ إِحْساناً» و نمی آید خوب بودن احسان به والدین را اثبات کند چون حکم عقل است و همه می فهمند که باید به پدر و مادرشان نیکی کنند.

بنابراین زیبایی و درستی صداقت، حیا، رعایت امانت، سخاوت، قناعت و همه فضائل اخلاقی را همه می فهمند. همانطور که زشتی خودخواهی، تکبر، منفعت طلبی، حسد، حرص و دیگر رذائل اخلاقی را عقل به خوبی متوجه می شود.

امام کاظم(ع) به هشام ابن حکم می فرمایند: هر کسی بی نیازی بدون دارایی، آسایش دل از حسد و سلامت دین را می خواهد باید در مورد خواسته اش به درگاه خدای عزوجل زاری کند که عقلش را کامل کند. اللَّهُمَّ ارْزُقْنِی عَقْلاً کَامِلاً.

عقل که زیاد می شود دلبستگی انسان به شهوات کم و علاقه اش به خوبی ها زیاد می شود. در دعاها نیز به ما آموخته اند که از خدا عقل بخواهیم. در زندگی عقل انسان زیاد و کم می شود؛ هر قدر به فرمان عقلمان بیشتر گوش دهیم عاقل تر می شویم و هر قدر به فرمان عقلمان بیشتر بی توجهی کنیم صدای عقل در وجود ما کمتر می شود.

لذا فرموده اند: جا دارد که انسان برای انکه خدا عقلش را کامل کند به درگاه خدا تزرع کند، زیرا هر که عاقل باشد به آنچه او را بسنده کند خدا، قناعت ورزد و هر که به آنچه بسنده اش کند قانع باشد، بی نیاز گردد و هر کس به آنچه بسنده اش می کند قانع نباشد هرگز به بی نیازی نرسد پس آنچه از خیرات است، آنچه ما را به بهشت می رساند جز عقل نیست.

یکی از مواردی که باید به آن بیشتر توجه کنیم این است که از خود بپرسیم در هنگام تصمیم گیری ها حکم عقل ما چیست؟ فردی به ما بدی کرده است؛ اما بدی او حق و باطل را جابه جا نمی کند. فردی به ما خوبی کرده، اگرچه خوبی او در جای خود ارزشمند است اما من برای او پارتی بازی نمی کنم، ممنون او هستم اما اگر من قاضی و حاکم در خصوص اقدام اشتباه او باشم، نمی توانم طرف رفیق خودم را بگیرم. عقل می گوید شکر منعم واجب است اما فراتر از آن، بی انصافی است که حق را زیر پا بگذارم.

در بسیاری از موارد حکم عقل روشن است اما جاهایی که حکم عقل روشن نیست چه باید کرد؟ در درس گفتار بعد این موضوع را تشریح خواهیم کرد.

var player = videojs('player_600519_4397847',{ techOrder: [ "html5" , "flash"],poster:'',width:400,height:300}); videojs.addLanguage('en', {"No compatible source was found for this media.": "مشاهده ی ویدیو نیاز به پشتیبانی مرورگر از codec h264 یا نصب فلش پلیر دارد."}); player.one('play', (function(){ $.post('/fa/ajax/news/video/4397847',{},function (data) {}); })); کد ویدیو دانلود کیفیت اصلی (function() { const embedHtml = ' ' + ' ' + ' ' + ' '; const videoTextAreaId = "videoTextArea_4397847"; const videoCodeBtnId = "videoCodeBtn_4397847"; const videoCodeBtn = document.getElementById(videoCodeBtnId); videoCodeBtn.addEventListener('click', function() { if (document.getElementById(videoTextAreaId).innerText.trim() === "") { document.getElementById(videoTextAreaId).innerText = embedHtml; } }); })(); انتهای پیام